Faillissementen — van golf naar terugval
Na de coronasteun-periode 2020–2022, toen faillissementen kunstmatig laag werden gehouden door overheidssteun, volgde een inhaalslag. Nederland was Europees koploper met groeicijfers van +52% in 2023 en +31% in 2024.
In 2024 piekten de faillissementen op bijna 4.270 — het hoogste niveau sinds 2017. In 2025 daalden ze weer met 21%, en Q1 2026 zette die daling door met -10,9% jaar-op-jaar. Maar de echte piek zou volgens Atradius en Rabobank pas in 2027 komen.
Wat de maandelijkse cijfers laten zien: 2026 begon licht stijgend: jan -12% j-o-j, feb -15%, maar maart al +12% — het eerste teken dat de bodem mogelijk voorbij is. Oktober 2025 was de laagste maand (276 faillissementen).
Europees perspectief: Nederland leidde Europa in groei van faillissementen. De "faillissementenregen"-perceptie is reëel voor wie de recente piek bekijkt — maar historisch bezien liggen de huidige niveaus rond 4.000 in het gemiddelde bereik.
Het langere perspectief — jaartotalen 2000 tot 2026
De all-time piek lag in 2013 met 9.431 faillissementen tijdens de eurocrisis. Sindsdien volgde een gestage daling met een historisch dieptepunt in 2021 (1.818 — de laagste stand sinds 1981) door corona-steunmaatregelen.
De huidige niveaus rond 4.000 zijn historisch gezien gemiddeld — wat de "faillissementenregen"-perceptie deels relativeert. Maar deze grafiek toont alleen de officiële faillissementen. Dat is precies het onvolledige plaatje.
| Mijlpaal | Jaar | Aantal | Context |
|---|---|---|---|
| All-time piek | 2013 | 9.431 | Eurocrisis |
| Laagterecord | 2021 | 1.818 | Coronasteun (laagste sinds 1981) |
| Post-corona piek | 2024 | 4.270 | Inhaalslag, hoogste sinds 2017 |
| Dalend | 2025 | ~4.005 | -21% j-o-j; stoppers nemen het over |
Stoppers — het verborgen faillissement
De kern van het inzicht: bedrijfsstoppers zijn statistisch geen faillissementen, maar economisch vaak wel. Een ondernemer die ziet dat het bedrijf geen toekomst meer heeft en zelf opheft voordat schuldeisers eraan komen, vermindert de faillissementsstatistiek terwijl het economische verlies hetzelfde is.
— KvK, officieel persbericht
In 2025 stegen stoppers met +18% jaar-op-jaar in alle sectoren, met +19% onder zzp'ers. In januari 2025 alleen al waren er 6.000 stoppers méér dan een jaar eerder (+47%). Q1 2026 toonde voor het eerst in 2,5 jaar een daling (-7,2%) — maar mogelijk een statistische uitzonderlijkheid in plaats van een trend.
De verhouding: 60× verbluffend
Wanneer je beide categorieën bij elkaar telt — wat economisch terecht is — onderschat de officiële faillissementsstatistiek de werkelijke uitval met meer dan een factor 50.
Stoppers in Q1 2025
Conclusie: De officiële faillissementsstatistiek toont slechts het topje van de ijsberg. De économische bedrijfsuitval is meer dan vijftig keer groter dan de gepubliceerde faillissementscijfers suggereren.
Werkgelegenheidstrends — van aantallen naar FTE
De groei van de bedrijvenpopulatie is in aantallen positief — maar in FTE-termen vertelt het verhaal een fundamenteel ander beeld. Starters zijn meestal zzp'ers (0,7–1 FTE), stoppers vaak kleine MKB-bedrijven (2–20 personen), en faillissementen gemiddeld nog groter (~5,9 FTE per geval).
| Maat | Aantallen 2007–2025 | FTE 2007–2025 |
|---|---|---|
| Starters | 3.689.000 | 4.149.000 |
| Stoppers | 2.353.000 | 3.358.000 |
| Faillissementen | 100.000 | 574.000 |
| Netto saldo | +1.236.000 | +217.000 |
In aantallen zijn faillissementen slechts 4% van alle bedrijfsbeëindigingen. In FTE 17% — ruim 4× zo zwaar. En het netto-saldo is in FTE-termen 6× kleiner dan in aantallen. De groei van de bedrijvenpopulatie is bijna volledig zzp-groei.
Kritische observatie: De enorme positieve saldo na 2021 is grotendeels kunstmatig — gevolg van coronasteun die faillissementen en stoppers tijdelijk uit de markt hield. De daling in 2025 is een waarschuwingssignaal dat de onderliggende dynamiek zwakker is dan de cijfers suggereren.
De-industrialisatie — productie versus diensten
Hoeveel van de Nederlandse economie produceert nog daadwerkelijk iets fysieks? Het antwoord is scherp gedaald. De stelling "we werken steeds minder uren per persoon" klopt overigens slechts beperkt: het totaal daalde van 1.491 uur (1995) naar 1.452 uur (2024) — slechts -39 uur per jaar in 30 jaar.
| Sector | 1995 | 2024 | Verandering |
|---|---|---|---|
| Industrie (C) | 13,0% | 8,4% | −4,6 ppt |
| Landbouw, bosbouw, visserij (A) | 3,5% | 2,1% | −1,5 ppt |
| Bouw (F) | 8,0% | 6,9% | −1,0 ppt |
| Delfstoffenwinning (B) | 0,2% | 0,1% | −0,1 ppt |
| Totaal productie | 24,7% | 17,5% | −7,1 ppt |
Tweederde van de daling zit in de industrie: −4,6 van −7,1 procentpunt. De industrie kromp van 1 op de 8 werkers in 1995 naar 1 op de 12 in 2024. Een fundamentele verschuiving. Diensten zijn navenant gegroeid: van 75,3% naar 82,5% van totaal FTE.
