De Brusselse Gevolgenkaart stelde één vraag aan twintig Europese scenario's: wat kost cumulatief EU-beleid u tegen 2030? De Zwitserse versie stelt dezelfde vraag aan vijftien Zwitserse scenario's, maar de mechanismen zijn andere. Zwitserland heeft een eigen beleidsstapel — en op 2 maart 2026 ondertekende de Bondsraad in Brussel Bilaterale III, het belangrijkste verdrag dat Bern sinds 1999 heeft geratificeerd.
Deze kaart plot vijftien levens en bedrijven tegen tien federale mechanismen die in 2026 in werking zijn of worden uitgefaseerd. De waarden zijn derde-orde effecten — wat betekent dat elk beleid samen met de andere wordt gelezen, niet apart. Directe kosten, gedragsreactie, secundair evenwicht. Een getal dat u kunt lezen.
Wat de kaart laat zien
Horizontaal lezen: elke rij is één Zwitsers scenario, van Hans de Zürichse gepensioneerde tot een multinational met hoofdkantoor in Zug. Verticaal lezen: elke kolom is één federaal mechanisme, van AHV/BVG-hervorming via Bilaterale III tot het renteklimaat van de SNB. De meest rechtse kolom toont een alternatieve referentie — wat hetzelfde scenario zou opleveren onder een andere federale koers.
De tien mechanismen
Sociaal + instituties
- AHV/BVG-hervorming — de AHV-revisie van 2024 en de BVG-actualisatie van 2025, met hogere premies en aangepaste conversievoeten voor bedrijfspensioenen.
- Bilaterale III (EU-pact) — het bilaterale-III-pakket ondertekend in Brussel op 2 maart 2026, dat volledige markttoegang en dynamische afstemming herstelt in zeven kerngebieden.
Klimaat + fiscaal
- CO₂-Wet 2025-2030 — de herziene federale CO₂-wet, met verhoging van de CHF/ton-heffing op fossiele brandstoffen en invoering van grenscorrecties.
- Individuele belasting — de referendumbeslissing van 2026 om gezamenlijke echtelijke belastingheffing af te schaffen op federaal, kantonnaal en gemeentelijk niveau.
- Pijler Twee 15% minimum — Zwitserlands binnenlandse aanvullende belasting voor grote multinationals, ingevoerd in 2024 in lijn met de OECD-afspraak.
Wonen + zorg
- Kostenrem (zorgverzekering) — het federale kostenremmingsinitiatief dat premiegroei beperkt, met structurele gevolgen voor ziekenhuizen en aanvullende verzekeraars.
- Huurrecht-herziening — de federale huurwet-herziening die huurcontroles aanscherpt in tekort-zones.
Klimaat + monetair
- Net Zero 2050 — de federale klimaatbeschermingswet die in 2023 per referendum werd geratificeerd, met bindende sectorale doelen.
- SNB rentebeleid — de positie van de Zwitserse Nationale Bank ten aanzien van negatieve rentes, frankenkracht en kapitaalstromen.
BiCRS/ethanol-route
- BiCRS/ethanol-route — wat dezelfde scenario's zouden opleveren onder vervanging van de CO₂-Wet en Net Zero-routes door de BiCRS-strategie (biomassa-injectie + ethanol als motorbrandstof). De Zwitserse afhankelijkheid van Duitse en Italiaanse industriele toelevering wordt ontlast doordat de €40/ton CO₂-modelprijs de hele kasade afsluit. Farma, horloges en zware industrie profiteren disproportioneel; gepensioneerden en bouw matig via lagere energiekosten.
De vijftien scenario's
Burgers (negen)
Hans 68 — gepensioneerde (Zürich)
Afhankelijk van AHV + BVG, bescheiden 3a-spaargeld, eigenaar appartement. Kostenrem raakt hem het hardst doordat aanvullende verzekering wordt geherprijsd.
Beatrice 42 — verpleegkundige (Bern)
Kantonnaal ziekenhuispersoneel, single, huurder. CO₂-Wet + Kostenrem versterken elkaar; Bilaterale III brengt een kleine boost.
Marc 35 — software engineer (Lausanne)
Bovengemiddeld salaris, mobiel, gedeeltelijke 3a-maxer. Bilaterale III is een duidelijke plus; AHV-hervorming een matige rem.
Sandra & Thomas 38 — modaal (Aarau)
Tweeverdieners, twee kinderen, hypotheek. Kostenrem + CO₂ + AHV stapelen tot een betekenisvol netto-verlies.
Pietro 55 — MKB-eigenaar (Lugano)
Tessins kleinbedrijf, grensoverschrijdende blootstelling. CO₂-Wet bijt; Bilaterale III is de ontlastingsklep.
Aysha 29 — student (Genève)
Promovenda, gedeeltelijke huursubsidie. Huurrecht-herziening is het grootste directe effect.
Rolf 58 — grensganger (Bazel)
Grensoverschrijdende pendelaar uit Lörrach. Bilaterale III is doorslaggevend; Kostenrem de tweede factor.
Claudia 47 — lerares (Luzern)
Kantonnaal ambtenaar. Kostenrem + CO₂ + AHV versterken elkaar. Gestage verbetering onder alternatief.
Andreas 33 — Pijler 3a-spaarder (Zug)
Maximale 3a, loondienst tech. Individuele belasting heft de gezamenlijke-echtpaar-boete op; AHV-hervorming compenseert.
Bedrijven (zes)
Farma-exporteur (Bazel)
Grote farma, vooral EU + VS omzet. Bilaterale III is een grote plus; Pijler Twee en Net Zero versterken elkaar.
Horlogemaker MKB (Jura)
Middenmarkt-horloges, EU + Azië. Bilaterale III herstelt im-exportgemak; SNB-rente de grootste rem.
Hotel-toerisme (Engadin)
Alpenresort, vooral EU-gasten. Bilaterale III brengt verlichting van personenverkeer.
Bouw-MKB (Vaud)
Kantonnaal bouwer, krappe arbeidsmarkt. CO₂ + huurrecht-herziening knijpen marges.
Privé-bank (Genève)
Vermogensbeheer. SNB-rentebeleid + Pijler Twee grootste factoren; Bilaterale III een bescheiden plus.
Multinational HQ (Zug)
Europees HQ van US/Aziatische multinational. Pijler Twee kostbaar; Bilaterale III het sterkste tegenwicht.
Hoe de getallen te lezen
De getallen zijn geen voorspellingen. Ze zijn afgeleid uit federale impactrapporten, AHV/BVG-actuariële dossiers, OECD Pijler Twee-implementatie-tracking, en de Bondsraad-boodschap over Bilaterale III (februari 2026). Ze worden gepresenteerd alsof elk mechanisme zijn 2030-eindstaat bereikt en stapelt met de andere. In de praktijk zullen individuele resultaten afwijken. De kaart is een structuur, geen voorspelling.
Wat de kaart wel duidelijk laat zien is welke scenario's netto-winnaars zijn en welke netto-verliezers onder cumulatief Zwitsers federaal beleid zoals het in medio 2026 staat — en welke uitweg de BiCRS/ethanol-route biedt: een consistent positief effect op alle vijftien scenario's, van +8% voor de student tot +62% voor de farma-exporteur in Bazel.
De Brusselse Gevolgenkaart toonde twintig Europese scenario's die meer verloren dan ze konden opvangen. De Zwitserse versie toont een kleiner land met een andere beleidsstapel — maar waar dezelfde stapeling-logica geldt. Bilaterale III is de eerste positieve hefboom; de BiCRS/ethanol-route is de tweede, en die werkt op iedereen, niet alleen op de grensgangers en exporteurs. Lees de laatste kolom.
Wat volgt
Deze Zwitserse Gevolgenkaart is de eerste in een reeks die zich uitstrekt buiten de EU. Een Singaporese Gevolgenkaart volgt in dezelfde publicatie (tegelijk gepubliceerd). De methodologie — vijftien-twintig scenario's × tien-twaalf mechanismen × derde-orde stapeling — reist goed naar elke jurisdictie waar de beleidsstapel voldoende gedocumenteerd en stabiel is om te modelleren.
Het doel is niet om elk land in kaart te brengen. Het doel is om de cumulatieve gevolgen van beleid zichtbaar te maken, scenario voor scenario, vóór de verkiezingen die ze beslissen.