Opgesteld door de assistent (Perplexity Computer), 10 oktober 2026. Bedragen zijn modelberekeningen van de assistent in prijzen van 2025, zonder groei- of gedragseffecten, en zijn niet door het CPB nagerekend. Jaartallen zijn verwachte periodes.
De richting in één zin
Nederland herstelt alleen als het eerst weer zelf verdient: een kleine overheid, een eenvoudig belastingstelsel zonder uitzonderingen, werk dat altijd meer oplevert dan niet werken, en ondernemers die in Nederland blijven investeren. Pas daarna wordt er verdeeld, uit groei in plaats van uit schuld.
Drie regels sturen elke beslissing in dit document:
1. Schrappen gaat boven handhaven. Een regel die alleen werkt als iemand controleert, werkt in Nederland niet. Wie geen toeslag krijgt, kan er niet mee frauderen; wie over spaargeld geen belasting betaalt, hoeft niets te verzwijgen.
2. De overheid levert eerst in. Pas als de overheid zelf een derde kleiner wordt, kan van werkenden worden gevraagd dat zij tijdelijk inleveren.
3. Teruggave komt uit groei. Lonen stijgen weer zodra de productieve kern groeit, niet doordat er meer wordt herverdeeld.
Waar Nederland nu staat
De productieve kern van Nederland, het deel van de economie dat in eigen handen voor de buitenwereld produceert (NEPK), is klein: ongeveer 2,87% van het bbp, volgens een herberekening van de assistent op 8 oktober 2026. Een groot deel van wat het land daarnaast verdient, komt uit een stroom die niemand hardop noemt: de drugsexport van ongeveer €11,9 mrd per jaar is naar die berekening ongeveer 39% van de productieve kern.
Het belastingstelsel versterkt dat. Het beloont het oppotten van vermogen in huizen, pensioenpotten en bv's en belast werken, ondernemen en risico nemen, zoals NRC-columnist Marike Stellinga op 9 oktober 2026 schreef. Tegelijk loont werken voor een deel van de mensen nauwelijks: wie vanuit de bijstand gaat werken, gaat er pas op vooruit bij een voltijdbaan van ongeveer 110% van het minimumloon (ESB).
De staat kan zijn eigen regels niet meer afdwingen. Bijna een kwart van de politiemedewerkers is ooit door criminelen bedreigd, soms met kennis van hun adres of de school van hun kinderen (politie.nl). Wie in Nederland regels breekt en moeilijk te vinden is, komt ermee weg; wie vindbaar is, betaalt.
De werkelijke schuld is veel hoger dan de officiële. De officiële EMU-schuld van Nederland was eind 2025 €524 mrd, 44,4% van het bbp (CBS). Daarin ontbreken de toegezegde verplichtingen en de impliciete verplichtingen voor AOW en vergrijzingszorg, en het bbp overschat de productieve draagkracht. Met alle vier schuldlagen, na aftrek van het pensioenvermogen en afgezet tegen de productieve draagkracht (PBW, €709 mrd), komt Nederland op ongeveer 170% (berekening assistent, 8 oktober 2026).
Frankrijk laat zien waar dit eindigt. De officiële staatsschuld ligt boven 119% van het bbp (Le Monde), maar met alle toekomstige verplichtingen meegerekend komt Frankrijk op ongeveer 550% van het bbp (indicatieve berekening assistent, september 2026), of ongeveer 485% van de productieve draagkracht. Ter vergelijking: voor Duitsland is de totale schuld, expliciet plus impliciet, gemeten op 454% van het bbp (Stiftung Marktwirtschaft, 2025). Frankrijk moet in de begroting voor 2027 €54 mrd besparen, en op 6 oktober 2026 gingen tussen 256.000 en 450.000 mensen de straat op (Al Jazeera, AFP). Bezuinigen zonder uitgewerkt plan leidt naar de straat.
Voor Nederland betekent een werkelijke schuld van ongeveer 170% van de draagkracht: er is geen ruimte om de breuk met nieuwe leningen te overbruggen. Elke uitgave in het breukjaar moet in hetzelfde jaar worden gedekt.
Waar Nederland naartoe gaat
Rond 2031 tot 2033 ziet Nederland er zo uit:
een overheid die een derde kleiner is en zich beperkt tot wat zonder controle werkt;
één eenvoudig belastingstelsel: geen toeslagen, geen box 3, en een totale belasting op ondernemerswinst van 43,75% (25% winstbelasting plus 25% op uitgekeerde winst);
een armoedegrens op het absolute minimum, ca. €200–300 per maand, en uitkeringen van ten hoogste 70–80% van het minimumloon, zodat werken altijd loont;
ondernemers en kapitaal die blijven of terugkeren, omdat ondernemen weer loont;
een productieve kern die legaal groeit en de drugsstroom vervangt.
De koers in zes stappen
Stap 0 — Nu tot maart 2027: het plan klaarleggen
Alles wat later moet gebeuren, wordt nu voorbereid. De wijzigingswetten worden volledig uitgeschreven als één verzamelwet: intrekking van de Wet op de zorgtoeslag, de Wet op de huurtoeslag en de Wet op het kindgebonden budget; schrappen van de kinderopvangtoeslag in de Wet kinderopvang; schrappen van hoofdstuk 5 (box 3) van de Wet inkomstenbelasting 2001; één tarief van 25% in artikel 22 van de Wet op de vennootschapsbelasting en in artikel 2.12 van de Wet inkomstenbelasting (box 2); begrenzing van de WW in artikel 47 van de Werkloosheidswet; een lagere gehuwdennorm in artikel 21 van de Participatiewet; en een nieuwe wet op minimale dienstverlening bij stakingen.
Het plan krijgt geen enkel gezicht, maar een groep dragers: werkgevers en MKB, burgemeesters van grote steden, onafhankelijke economen. Zij worden beveiligd voordat zij naar buiten treden, en hun privégegevens worden afgeschermd. Het volledige plan, met cijfers en wetteksten, wordt openbaar gemaakt voordat iemand ervoor gaat staan. Een idee dat op papier staat, kan niemand doodschieten.
Met werkgevers die het plan steunen, worden schriftelijke afspraken gemaakt: hoeveel zij investeren, welke banen in Nederland blijven en wanneer de lonen weer stijgen.
Stap 1 — 2027: de breuk
Rond de Provinciale Statenverkiezingen van 17 maart 2027 en de Franse presidentsverkiezingen in april en mei 2027 loopt het kabinet vast op begroting, asiel of de euro. Er komen stakingen en onrust. Op dat moment ligt er één volledig uitgewerkt antwoord op tafel. Een crisis zoekt een antwoord; wie het heeft, bepaalt wat er daarna gebeurt.
Stap 2 — Na de val van het kabinet: het mandaat
Bij vervroegde verkiezingen is dit plan de inzet. Partijen moeten vooraf zeggen of zij het steunen. Het plan bereikt kiezers rechtstreeks, via eigen video's, sociale media en de werkvloer van de deelnemende bedrijven, en via de zendtijd voor overheidsvoorlichting die de Mediawet 2008 (artikel 6.5 en 6.6) al toekent aan de minister-president. Met een meerderheid in beide Kamers kan het wetspakket niet meer worden geblokkeerd.
Stap 3 — De eerste 100 dagen: doen wat direct kan
Het nieuwe kabinet begint met wat zonder nieuwe wet kan. Er komt een vacaturestop bij het Rijk; vertrekkende ambtenaren worden niet vervangen, uitbesteding en externe inhuur stoppen. Defensie, politie en justitie zijn uitgezonderd. Politie en OM leggen hun capaciteit op havens, drugslabs, witwasnetwerken en gewelddadige jeugdgroepen. Afgewezen asielzoekers uit veilige landen worden snel teruggestuurd; het kabinet maakt daarvoor afspraken met Algerije, Marokko en Tunesië.
Tegelijk vraagt het kabinet de Kamer direct de wet op minimale dienstverlening in zorg, veiligheid, drinkwater en energie goed te keuren. Lenen om de breuk te overbruggen is uitgesloten: met een werkelijke schuld van ongeveer 170% van de draagkracht moet het stakingsjaar in hetzelfde jaar worden gedekt. Daarom moet het wetspakket uit stap 4, en vooral de afschaffing van de toeslagen, zo vroeg mogelijk in het eerste jaar ingaan.
Stap 3a — De elf gaten die direct dicht moeten
Het Open Vizier bracht op 14 augustus 2026 elf beleidsdomeinen in kaart waar de heffing meer kost dan zij oplevert. Samen gaat het om €20,8 tot €24,8 mrd per jaar aan handhavingskosten en misgelopen heffing, plus ongeveer €15 mrd aan gevolgschade in de economie. Alleen de anti-witwasaanpak legt al 13.000 fte bij de banken vast. Volgens dezelfde regel als de rest van de koers worden deze gaten niet met méér controle gedicht, maar door de oorzaak weg te nemen. De bedragen in de tabel zijn de verliezen volgens het artikel; hoeveel daarvan werkelijk terugkomt, is niet berekend.
| Gat (verlies per jaar) | Directe maatregel | Label | Wat het oplevert |
|---|---|---|---|
| 1. Anti-witwasaanpak (Wwft): netto −€8,1 mrd; 13.000 fte bij banken | Poortwachtersplicht terug naar een risicogerichte kern: geen massale controle meer op elke klant en transactie; publieke capaciteit naar politie en OM voor gerichte opsporing. | B | Banken, notarissen en accountants besparen een groot deel van ca. €5 mrd sectorlast; legale klanten en MKB krijgen weer toegang tot de bank (de-risking-schade €6,5 mrd). |
| 2. Zwart werk: −€4,1 mrd; ca. 400.000 mensen | Wit werk goedkoper maken dan zwart: lagere lasten op werk onderaan; uitkering max. 70–80% van het minimumloon, zodat zwart bijverdienen naast een uitkering minder loont. | B | Loonheffing en premies over een deel van ca. €4 mrd circuit-omzet. |
| 3. BTW op illegale drugs: −€2,0 mrd | Heffen kan niet (Hof van Justitie). Daarom: afpakken versterken; het OM pakte in 2025 een record van €433 mln af. | A | Meer afgepakt crimineel vermogen. |
| 4. BTW-carrouselfraude: −€1,7 mrd | De bestaande verleggingsregeling uitbreiden naar alle fraudegevoelige goederen en emissierechten: de afnemer draagt de btw af, zodat er geen btw meer is om mee te verdwijnen. | B | Het grootste deel van de fraude verdwijnt, zonder extra opsporing. |
| 5. Vpb via ondergronds bankieren: −€1,05 mrd | Winstbelasting naar 25 + 25 maakt ontwijken minder lonend; FIOD-capaciteit op hawala en cryptomixers. | B | Minder prikkel om winst buiten de boeken te houden. |
| 6. BTW e-commerce onderaangifte: −€0,55 mrd | Btw laten afdragen door het verkoopplatform zelf in plaats van per pakket te controleren; aansluiten bij de EU-afschaffing van de €150-vrijstelling. | B (EU) | Gelijk speelveld voor Nederlandse webshops. |
| 7. Box 3 crypto niet aangegeven: −€0,53 mrd | Box 3 afschaffen (stap 4). | B | Het gat bestaat niet meer; de controlecapaciteit valt vrij. |
| 8. Illegale sigarettenfabrieken: −€0,33 mrd | Accijns niet verder verhogen; Combiteam Smoke blijft gericht opsporen. | A | Minder prijsprikkel voor illegale productie. |
| 9. Loonheffing platformwerk: −€0,32 mrd | Platforms houden een vaste bronheffing in op elke betaling, zonder discussie over schijnzelfstandigheid. | B | Eenvoudige inning zonder controle per opdracht. |
| 10. Rode diesel-fraude: −€0,17 mrd | Accijnsverschil met België verkleinen in plaats van controleren aan de grens. | B | Fraudevoordeel van €0,50 per liter verdwijnt grotendeels. |
| 11. Overige kleine posten: −€0,5 mrd | Box 3-huur verdwijnt met box 3; de overige posten bundelen bij één dienst. | A/B | Kleine winst, minder versnippering. |
Stap 4 — Jaar 1: één wetspakket, in één keer
Het hele pakket gaat in één keer door de Kamers: toeslagen weg, box 3 weg, winstbelasting 25 plus 25, WBSO weg, uitkeringen begrensd, de overheid een derde kleiner en de administratieve last voor bedrijven terug naar een derde à een kwart. Wie het pakket in delen indient, verliest het stuk voor stuk. De stakingen die volgen, worden uitgezeten; het kabinet buigt niet terug.
Stap 5 — Jaar 2 tot 4: herstel
De besparingen gaan eerst naar het terugdringen van de werkelijke schuld. Daarna gaan de lasten op werken en ondernemen omlaag. Ondernemers die zijn gebleven, investeren; ondernemers die zijn vertrokken, krijgen een reden om terug te komen. De productieve kern groeit legaal en neemt de plaats in van de drugsstroom.
Wie zich verzet, en hoe de koers daarmee omgaat
De vakbonden zullen staken; dat is hun recht onder artikel 6 lid 4 van het Europees Sociaal Handvest. De koers rekent daarmee: de dekking in hetzelfde jaar en de minimale dienstverlening liggen klaar voordat de staking begint, en het moment waarop de lonen weer stijgen ligt vooraf vast, zodat de staking een einddatum heeft.
WW-gerechtigden en bijstandsgerechtigden zullen procederen. De begrenzing van de WW geldt daarom alleen voor nieuwe uitkeringen, niet voor lopende; zo is er weinig grond voor een beroep op het eigendomsrecht in het EVRM. In de bijstand blijft de norm voor alleenstaanden op 70% van het minimumloon; de verlaging zit bij paren en gezinnen.
Brussel zal reageren omdat het tekort in het breukjaar boven de 3% van het bbp komt. Het kabinet dient daarom vooraf een meerjarig herstelpad in bij de Europese Commissie: het tekort ligt tijdelijk hoger, daarna lager dan nu. Oost-Europese lidstaten hebben geen zaak, omdat alle regels gelijk gelden voor Nederlanders en andere EU-burgers.
De Verenigde Staten en China zullen elk hun belang verdedigen; China liet dat zien in oktober 2025 bij Nexperia, toen het de export van chips uit China blokkeerde. Tijdens de breuk opent Nederland daarom geen nieuw conflict met een van beide, en legt het vooraf voorraden aan van kritieke grondstoffen en chips.
Boeren zijn bondgenoten: zij krijgen minder regels, en hulp en bescherming als criminelen hen benaderen voor hun schuren. Het leger wordt uitgezonderd van de krimp. Partijen die meer regels willen, zoals de Partij voor de Dieren, zullen zich verzetten; milieuregels die aan de bron werken, zonder controle achteraf, blijven daarom staan.
De onderwereld zal met geweld reageren. Daarom komt de beveiliging vóór alles, wordt elke opvraging in politiesystemen vastgelegd, en loopt het plan door als een van de dragers wegvalt.
De pers zal kritiek leveren en soms onjuist berichten. Het antwoord is een weerwoord met cijfers op dezelfde dag, en bij ernstige, schadelijke onjuistheden een kort geding om rectificatie op grond van artikel 6:167 van het Burgerlijk Wetboek. De pers zelf wordt niet begrensd.
Wat het kost en wat het oplevert
Het pakket levert netto €15,1 mrd op in 2029 en €19,0 mrd in 2031, of €30,5 mrd als ook de zorguitgaven 10% dalen. In het breukjaar levert het nog vrijwel niets op, omdat de krimp van de overheid nog op gang komt en er ongeveer €2,6 mrd aan WW bij komt.
Daarbovenop komen de elf gaten uit stap 3a: samen €20,8 tot €24,8 mrd per jaar aan handhavingskosten en misgelopen heffing volgens Het Open Vizier. Welk deel daarvan terugkomt, is niet berekend en is daarom niet in de dekking opgenomen.
Een staking van 5% van de werkenden gedurende een jaar kost ongeveer €59 mrd aan productie en €25,5 mrd aan overheidsinkomsten. Bij 10% is dat het dubbele: €118 mrd en €51 mrd.
Omdat lenen geen optie is, moet dat verlies in hetzelfde jaar worden gedekt. Het afschaffen van de toeslagen (tot €22,3 mrd) en het stoppen met externe inhuur (tot €3,3 mrd) leveren samen tot ongeveer €25,6 mrd op. Dat dekt een staking van 5% van de werkenden, maar alleen als beide maatregelen aan het begin van het jaar ingaan. Een staking van 10% is daarmee niet gedekt; het tekort van ongeveer €25 mrd moet dan komen uit snellere krimp van de overheid of uit de zorg.
Waar de koers kan mislukken
Als er geen meerderheid komt bij de verkiezingen, blijft alleen stap 3 over: wat het kabinet zonder wet kan doen.
Als het pakket in delen wordt ingediend, wordt het deel voor deel afgezwakt.
Als de staking groter wordt dan 5% van de werkenden, is het verlies niet in hetzelfde jaar gedekt; lenen kan niet bij een werkelijke schuld van ongeveer 170%.
Als herkomstlanden afgewezen asielzoekers niet terugnemen, blijft de terugkeer een zwak punt.
Als ondernemers vertrekken vóórdat de lagere lasten ingaan, krimpt de kern verder; daarom gaan winstbelasting en box 3 al in jaar 1 omlaag.
Regulering van de drugsmarkt botst met het VN-Enkelvoudig Verdrag van 1961; die maatregel is daarom niet opgenomen in de koers. De aanpak loopt via razzia's en het afsluiten van witwasroutes.
Wat nu als eerste moet gebeuren
1. De verzamelwet volledig uitschrijven, artikel voor artikel.
2. De groep dragers samenstellen en beveiligen.
3. Schriftelijke afspraken maken met de eerste werkgevers.
4. Het plan met alle cijfers en wetteksten openbaar maken, ruim vóór maart 2027.
Bronnen
NRC, column Marike Stellinga, 9 oktober 2026 (screenshots van de gebruiker).
ESB, Aanpak armoedeval: https://esb.nu/wp-content/uploads/2022/11/editie_pdfs_870388_tcm445-238018.pdf
Politie, bedreiging politiemedewerkers: https://www.politie.nl/nieuws/2024/juni/12/00-veel-politiemedewerkers-ervaren-bedreiging-door-criminelen.html
Al Jazeera, Frankrijk: https://www.aljazeera.com/features/2026/10/6/france-protests-what-we-know-as-schools-brace-for-nationwide-action
CBS, EMU-schuld eind 2025: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro
Stiftung Marktwirtschaft, Duitse totale schuld 454% bbp (2025): https://www.stiftung-marktwirtschaft.de/inhalte/publikationen/detailansicht/ehrbarer-staat-update-2025-der-generationenbilanz/
Le Monde, Franse staatsschuld: https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2026/10/07/with-a-financial-crisis-looming-what-promises-can-french-presidential-candidates-make_6758341_5.html
AFP, demonstraties 6 oktober: https://www.afp.com/en/gen-z-has-risen-tens-thousands-mass-tense-france-school-protests
CBS, armoedegrens: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/42/nieuwe-meetmethode-cbs-scp-en-nibud-brengt-armoede-scherper-in-beeld
Werkloosheidswet art. 47: http://www.wetboek-online.nl/wet/Werkloosheidswet.html
Mediawet 2008 art. 6.5–6.6: https://wetten-overheid.nl/wet/BWBR0025028
NRC, kostprijs xtc: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/20/terwijl-de-politie-vooral-met-cocaine-bezig-is-loont-het-om-onder-de-radar-gewoon-weer-xtc-te-maken-a4909948
WODC, incidenten asielopvang: https://www.1ekamer.nl/9370000/1/j4nvgs5kjg27kof_j9vvksvji1pf4wd/vmp5lh2e3nyx
Het Open Vizier, De elf gaten in de Nederlandse belastinginning, 14 augustus 2026: https://openvizier.org/nl/wat-opkomt/33-grondslagen-die-de-overheid-uitholt.html
Berekeningen van de assistent (NEPK 2,87%, drugsexport ≈ 39% van de NEPK, netto opbrengst pakket, stakingskosten, Nederland ca. 170% op PBW): Meerjarig economisch plan, versie 16, 8 oktober 2026; Frankrijk ca. 550% bbp en ca. 485% PBW: indicatieve berekeningen assistent, september 2026.