Geef het land terug aan de ondernemer

Nederland is een land van loketten geworden. Wie onderneemt, vult formulieren in, betaalt adviseurs en accountants, en levert de helft van zijn winst in. Wie niet onderneemt, ontvangt toeslagen. Het resultaat is een land waarin werken en risico nemen nauwelijks meer lonen, waar de ondernemer met afgunst wordt bekeken en waar de fabrieken vertrekken.

Laat bewoners en bedrijven weer zelf beslissen. Haal de overheid uit de economie, verlaag de belasting en maak van iedereen een ondernemer in plaats van een loonslaaf met een suikerpappa.

Het probleem in vijf getallen

• €12,6 miljard per jaar gaat naar tien bedrijfsregelingen die de overheid zelf negatief heeft geëvalueerd.¹

• 41 cent extra onderzoek levert elke euro WBSO op.²

• 160.016 fte bij de rijksoverheid in 2025, tegen 131.132 in 2021.³

• €5,8 miljard extra lasten op arbeid in 2027.⁴

• 29 keer zoveel durfkapitaal per inwoner in Californië als in Nederland.⁵⁶

Stap 1 Schaf de tien regelingen af

Tabel 1. Tien regelingen die volgens de eigen evaluaties van de overheid niet of nauwelijks werken.

Samen met de loketten, adviseurs, accountants en controleurs die erbij horen, verdwijnen ze in één keer. Het vrijgekomen geld gaat in dezelfde stap terug via lagere tarieven voor iedereen.

Stap 2 Winst en dividend elk maximaal 25%

Nu betaalt een bedrijf 19% tot €200.000 winst en 25,8% daarboven.¹⁷ Wie daarna geld uit het bedrijf haalt, betaalt nog eens 24,5% of 31%.¹⁸ Van elke €100 winst blijft dan €51,20 over. Met maximaal 25% op winst en 25% op dividend wordt dat €56,20, het niveau van de Verenigde Staten.¹⁹²⁰

Tabel 2. Wat er van winst overblijft. Berekening van de auteur.

Wie verdient, kan weer opbouwen en zelf investeren in de volgende vernieuwer. Zo werkt het in Californië: oprichters die rijk worden, financieren de volgende generatie startups, zonder loket.

Stap 3 Vrij ontslag, eigen verzekering, één vaste uitkering

• Ontslag kan elke dag. Werkgever en werknemer zijn vrij. Wie goed werkt, wordt gehouden; wie een betere baan vindt, vertrekt.

• Iedereen bouwt een eigen basisverzekering op van 25 tot 30% van het loon, via de overheid, maar op eigen naam.

• De uitkering is maximaal 75% van het minimumloon, en nergens meer. Bij een minimumloon van €2.337 per maand²¹ is dat ten hoogste €1.753. Geen toeslagen, geen gemeentelijke extra's, geen stapeling.

• Alleen een arts kan een aanvulling regelen, op eigen verantwoordelijkheid, voor wie door ziekte of beperking niet kan werken, en dan tot ten hoogste het minimumloon.

Daarmee is werken altijd lonender dan niet werken. De armoedeval verdwijnt, en daarmee de afgunst tussen wie werkt en wie ontvangt.

Stap 4 Verantwoordelijkheid terug, een sterke politie

De verantwoordelijkheid moet verschuiven. Nu regelt de overheid alles en draagt de burger niets. In dit plan is het omgekeerd: de burger en de ondernemer zijn verantwoordelijk voor hun eigen inkomen, verzekering en bedrijf. De overheid trekt zich terug tot haar kern: veiligheid, recht en handhaving.

De loonsom van de overheid was in 2024 €43,9 miljard.²² Zonder de politie is dat ongeveer €37 miljard. Terug naar 20% van de huidige omvang bespaart ongeveer €29,6 miljard per jaar. Minder regels betekent minder ambtenaren die regels maken, uitvoeren en controleren.

Wie de burger vrijheid geeft, moet de sociale controle opschroeven. Daarvoor is een veel grotere politie nodig: van 67.502 fte²³ en €9,4 miljard²⁴ naar een korps dat op termijn vijf keer zo groot is. Geen politie die formulieren controleert, maar een politie die de burger het probleem uit handen neemt en ermee aan de gang gaat:

• Betrouwbaar. Strenge selectie, een eigen integriteitstoezicht en een agent die bekend is in de wijk.

• Aanspreekbaar. Elke melding krijgt een vaste agent die het probleem oppakt en terugkoppelt aan de burger.

• Gericht op de echte problemen. Criminaliteit, zwartwerk, uitkeringsfraude, drugshandel en ondermijning.

De opbouw gaat in fasen. Eerst verdubbelt de politie: dat kost €9,4 miljard extra en is volledig uit de besparing op de overheid te betalen. Daarna groeit het korps verder richting vijf keer de huidige omvang, betaald uit het zwarte geld dat door de handhaving wit wordt. Zo betaalt de handhaving zichzelf.

Stap 5 De zorg als bedrijf

In zorg en welzijn werken 1,5 miljoen mensen.²⁵ Ze besteden 30% van hun tijd aan administratie.²⁶ Als zorgverleners ondernemers worden in plaats van uitvoerders van protocollen, kan die administratie halveren. Dat maakt de werktijd van zo'n 225.000 mensen vrij voor echte zorg. Nu duwt de overheid zelfstandigen juist terug in loondienst.²⁷

Het model staat in Zwitserland: iedereen kiest zelf een basisverzekering en een eigen risico tot CHF 2.500 per jaar.²⁸ De kleine kosten betaal je zelf, voor de grote ben je verzekerd. Zo werkt een ondernemer ook.

Stap 6 Concurreren met China

China maakt ongeveer 30% van alle industriële productie ter wereld.²⁹ De Chinese staat steekt minstens 1,73% van het bbp in industriepolitiek.³⁰ Chinese industrie betaalt rond 8 cent per kWh voor stroom,³¹ de Nederlandse grootverbruiker €116 per MWh, bijna 12 cent.³²

Nederland kan China niet verslaan met meer subsidies: dat spel wint Peking altijd. Nederland kan wel winnen met wat China niet heeft: vrijheid, snelheid, vakmanschap en ondernemers die zelf beslissen. Dan moet de kostprijs omlaag, door lagere belasting, minder regels, goedkopere stroom en een overheid die uit de weg gaat.

Betalen zonder te lenen

Tabel 3. Financiering van het plan in de eerste fase. Berekening van de auteur. De besparing op uitkeringen en toeslagen komt hier nog bij.

De loon- en inkomstenbelasting brengt in 2027 €180,8 miljard op.³³ Elke €1,8 miljard is 1% lagere belasting op werk. Met €27 tot €29 miljard kan de belasting op werk met ongeveer 15% omlaag, of kunnen de tarieven op winst en dividend naar 25% en het restant naar werk. Er wordt niets vooruitgeschoven en niets geleend.

Respect voor de ondernemer

Nederland heeft de ondernemer jarenlang behandeld als iemand die gecontroleerd moet worden en die te veel verdient. Dit plan draait dat om. Wie werkt, houdt meer over dan wie niet werkt. Wie risico neemt, mag de opbrengst houden. Wie de regels breekt, krijgt te maken met een politie die er staat. Wie opbouwt, kan het doorgeven. Zo verdwijnt de afgunst, en komt het respect terug. Laat het land weer kapitalistisch lopen, dan komt er heel wat anders uit.

Verantwoording

De richting van dit plan is die van de auteur. Feitelijke cijfers komen uit de bronnen in de voetnoten. Berekeningen van de auteur: belasting per €100 winst (tarieven gestapeld), besparing op de overheid (80% van de loonsom van €43,9 miljard minus ca. €6,9 miljard politiepersoneel), kosten van de politie (recht evenredig met het aantal fte), de vrijval van de regelingen na vertrekeffecten (bij de innovatiebox houdt het CPB €0,4 miljard aan) en het durfkapitaal per inwoner.